Fructosemalabsorptie. U zegt?

IMG_1842-kleinVoor wie het net als ik bij de diagnose “je bent fructose-intolerant” hoorde donderen in Keulen of voor mensen die vermoeden dat hun buikpijn te wijten is aan fructosemalabsorptie, geef ik graag een – zo leesbaar en waarheidsgetrouw mogelijk (ik ben geen professional) – woordje uitleg over deze aandoening.

Fructosemalabsorptie en erfelijke fructose-intolerantie zijn twee, althans in België, weinig bekende aandoeningen van het spijsverteringsstelsel. In Amerika is het fenomeen – aan het aantal blogs en Pinterest-receptjes af te lezen – iets meer ingeburgerd. Hoewel naar schatting zo’n 30% van de Westerse bevolking aan de eerste variant lijdt, is deze diagnose toch het laatste waar de gemiddelde huisdokter aan denkt. Niet noodzakelijk omdat deze bewust z’n ogen de andere kant opdraait, maar omdat de symptomen quasi identiek zijn aan die van het Prikkelbare Darm Syndroom, dat verkocht wordt als dé aandoening van de 21ste eeuw. Veel mensen blijven hierdoor jaren onnodig met hun buikpijn lopen (met chronische maag- en darmontstekingen tot gevolg).

De eerste symptomen van fructose-malabsorptie variëren tussen:

  • een opgezette, dikke buik na het eten van fructoserijke voeding
  • buikpijn (krampen of zeurende pijn)
  • diarree
  • flatulentie

Bij een ophoping van te veel fructose in het lichaam, zijn dit de symptomen op langere termijn of bij een “overdosis” fructose (persoonlijke ervaring):

  • misselijkheid (met al dan niet braken)
  • duizeligheid
  • wazig zien
  • trillingen
  • hoofdpijn
  • veel plassen en transpireren
  • vocht ophouden
  • zwakte
  • slaapproblemen
  • pijnlijke rode ogen
  • vermoeidheid
  • wattenhoofd

Fructosemalabsorptie en erfelijke fructose-intolerantie zijn eigenlijk twee verschillende aandoeningen waarbij fructose de boosdoener is: de meer voorkomende malabsorptie is niet levensbedreigend, terwijl de zeldzame erfelijke intolerantie dat wel is. In beide gevallen moet je op een levenslang dieet, maar waar je bij een malabsorptie meestal nog wel een bepaalde hoeveelheid fructose kan en mag eten, moet je bij een intolerantie alle vrije fructose vermijden (omwille van het grote risico op nierfalen met de dood als gevolg)! Op mijn blog spreek ik altijd over fructosemalabsorptie of diëtaire fructose-intolerantie.

In het beste geval verwijst je huisdokter je automatisch door naar het ziekenhuis voor een test wanneer hij of zij vermoedt dat fructose jouw buikpijn veroorzaakt, maar je kan dit ook zelf aan de huisarts vragen. Ik heb me trouwens ook laten testen op gluten- en lactose-intolerantie, omdat beiden gelijkaardige symptomen veroorzaken. De test voor fructosemalabsorptie is de waterstof-ademtest.


Fructosemalabsorptie is geen voedselallergie. Bij een allergie zou je lichaam de fructose als vijand zien en je lichaamseigen verdedigingsleger (het immuunsysteem) tot actie oproepen, om die fructose af te breken. Fructosemalabsorptie is een niet-allergische overgevoeligheid, te wijten aan de slechte werking of het ontbreken van een bepaald enzyme in de dunne darm.

In normale omstandigheden wordt de voedingsstof fructose probleemloos door het lichaam opgenomen. Om het even simplistisch voor te stellen: na het eten van een appel bijvoorbeeld, worden de voorgekauwde stukjes appel eerst verteerd in de maag. Hierna komt de appel/maagsap-brij in de dunne darm terecht, waar een speciaal transporteiwit (het GLUT-5 mechanisme) de fructose uit de massa filtert en dit doorheen de darmwand en via de bloedbaan, transporteert naar de lever. De lever slaat de fructosedeeltjes tot slot op zijn beurt op als glucose en vet.

Bij mensen met fructosemalabsorptie doet dat transporteiwit niet goed zijn werk, waardoor de vrije fructose niet of te weinig wordt opgenomen en zo in de dikke darm terecht komt (de stockage ruimte voor onverteerde voedselresten), waar dit gaat beginnen gisten en waarbij er gassen vrijkomen (waaronder waterstof). Dit verklaart alvast de opgezette buik, na het eten van fructoserijke voeding.

Tip: zoek naar voedingsmiddelen met een gunstige glucose/fructose verhouding: Wanneer fructose samen met een in verhouding grotere hoeveelheid glucose wordt opgenomen geeft dit minder problemen, omdat de fructose dan als het ware “vastplakt” aan de glucosedeeltjes, die probleemloos door het GLUT-2 mechanisme worden getransporteerd.

Naast fructose zitten er nog andere voedingsstoffen in onze voeding die klachten veroorzaken bij mensen met fructosemalabsorptie: polyolen (suikeralcoholen), zoals Xylitol en sorbitol (gebruikt in kauwgom), fructanen en inulines.


De waterstof-ademtest meet de hoeveelheid waterstof in de uitgeademde lucht (= de waterstof die vrijkomt bij de gisting van fructose in de dikke darm). Bij de test moet je ’s ochtends op een nuchtere maag (en na een superstreng dieet van drie dagen) een glas met fructosewater drinken. Voor je dat glas drinkt moet je één keer in het toestel (vergelijkbaar met de alcoholtest bij de politie) blazen om de basiswaarde te meten. Daarna moet je gedurende 2 uur om het kwartier opnieuw blazen en de waarden opschrijven: van zodra je langdurig boven de 20PPM zit, kan je er zeker van zijn dat je intolerant bent.

> Mijn basiswaarde was 2PPM en de volgende waarden waren 13PPM (15 min), 56PPM (30 min) en 69PPM (45 minuten). Hierna werd ik naar huis gestuurd en gelukkig maar, want als ik daar twee uur had moeten blijven zitten was ik ongetwijfeld flauwgevallen. Thuis werd ik ontzettend ziek (buikloop, misselijk, duizelig, wazig zicht…) en tot overmaat van ramp moest ik in de namiddag alweer gaan werken (was vreselijk!). Ik raad je dus aan om voor alle zekerheid toch een dagje verlof te nemen voor de test.

Bij een positieve test word je doorverwezen naar een diëtist (bijvoorbeeld: diëtist Sanitas), want de enige behandeling is een levenslang fructose-arm dieet. Hij of zij zal je eerst een eliminatiedieet voorstellen, waarbij je o.a. fructose (en andere stoffen die je last bezorgen) gedurende drie weken zoveel mogelijk moet vermijden (100% fructosevrij is niet mogelijk), om je maag, darmen en lever te laten herstellen. Daarna mag je geleidelijk aan weer voedingsmiddelen toevoegen aan je menu, om te testen of je deze de baas kan. Bij een voedselintolerantie treedt een reactie namelijk pas op bij een bepaalde hoeveelheid van de stof: sommige mensen met fructosemalabsorptie reageren bijvoorbeeld al slecht op het eten van een mandarijntje, terwijl anderen hier geen last van hebben. Probeer dit zeker niet op eigen houtje, maar laat je begeleiden door een professional (in België worden fysieke bezoekjes aan de diëtist deels terugbetaald).

Helaas is een fructose-arm dieet in het begin vrij beperkt en zeer moeilijk (producenten gebruiken alsmaar meer suiker en fructose in voeding), dus het komt er een beetje op aan om creatief te zijn in de keuken om alsnog van elke maaltijd een licht en gezond feestmaal te maken. Op mijn blog zet ik regelmatig verschillende receptjes die binnen mijn eliminatiedieet passen en die voor mij persoonlijk geen of weinig last geven.

Hopelijk is het fenomeen fructosemalabsorptie hierdoor al iets duidelijker voor je geworden. Ik ben geen wetenschapper of voedingsprofessional, dus er kan hier en daar al eens een foutje in mijn artikels sluipen. Mocht je toch nog meer info wensen, verwijs ik je graag door naar mijn bronnen:

Advertenties

2 gedachtes over “Fructosemalabsorptie. U zegt?

  1. emmablogt zegt:

    Leuke blog en heel herkenbaar! Ik had een waarde tot 150 op die blaastest en voelde me echt vreselijk. Ik weet nog dat ik dacht ‘ik hoop dat een kind op de wereld zetten minder pijn doet’ :D Keep up the good work!

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s